บท 11 · หัวข้อ 11.05
ดิถี 15 ชั้น ห้ากลุ่มดิถี และข้อยกเว้นตามงาน
เรียบเรียงจากชุดบทเรียนโรงเรียนเวทมนต์ · บทอ่าน 7 ย่อหน้า · เป็นเนื้อหาเพื่อศึกษา
ดิถีหนึ่งกว้าง 12° ของผลต่างจันทร์–อาทิตย์ ครึ่งข้างขึ้นและข้างแรมมีอย่างละ 15 ดิถี การแบ่งเป็นห้ากลุ่มเป็นการจัดคุณภาพวันตามตำรา แต่ชื่อกลุ่มอย่างเดียวไม่อธิบายงานทุกชนิด
ตัวอย่างวันเหมาะกับการเริ่มงานหนึ่งอาจไม่เหมาะกับพิธีอีกชนิด ต้องระบุงานที่ถาม กฎยกเว้น และช่วงที่ดิถีเปลี่ยนก่อนเลือกเวลา
หากกิจกรรมกินเวลาหลายชั่วโมง ให้แยกเวลาที่ถือเป็นจุดเริ่มออกจากเวลาตลอดงาน ไม่เปลี่ยนฤกษ์เพราะดิถีเปลี่ยนหลังเริ่มโดยไม่ได้ตรวจสูตร
นับระยะ D = (ลองจิจูดจันทร์ − ลองจิจูดอาทิตย์) วนให้อยู่ 0° ถึงก่อน 360° ดิถีลำดับในรอบจันทร์ = floor(D÷12°)+1 จึงได้ 1–30; ลำดับ 1–15 เป็นข้างขึ้น และ 16–30 เป็นข้างแรมตามการนับนี้
ตัวอย่าง D = 174°: floor(174÷12)+1 = 15 เป็นดิถีที่ 15 ของครึ่งแรก แต่ D = 186° ให้ floor(186÷12)+1 = 16 คือดิถีแรกของครึ่งหลัง การเปลี่ยนผ่าน 180° ทำให้ชื่อครึ่งเดือนเปลี่ยน แม้เวลาห่างกันไม่นาน
เมื่อจัดห้ากลุ่มดิถี ให้ดูเลขดิถีภายในครึ่งเดือนแล้วหาว่าอยู่ลำดับใดของวงห้า จากนั้นจับกับกิจกรรมตามเกณฑ์ที่ใช้ ไม่ใช้ชื่อกลุ่มแทนกฎทั้งหมด และต้องดูเวลาเปลี่ยนดิถีในเมืองงาน
ฤกษ์อาหารหนึ่งอาจมีกิจกรรมเปิดเตา ขายครั้งแรก และจัดเลี้ยงคนละเวลา ดิถีที่ตรวจต้องตรงเหตุเริ่มที่ถาม หากมีภารกิจเร่งด่วนด้านสุขภาพหรือความปลอดภัย ไม่เลื่อนเพื่อรอดิถี
ที่มาและขอบเขต
- คลาสเรียนสมาคมโหราศาสตร์ภารตะ
นำบทอ่านเดิมมารวมครบทุกย่อหน้า รายการอ้างอิงคงตามต้นทางที่บันทึกไว้ การตรวจความลึกและเทียบหน้าต้นฉบับยังไม่ครบทุกหัวข้อ จึงไม่ถือว่าเป็นคำแปลตรวจครบทั้งคัมภีร์