ฮารัปปาและโมเฮนโจดาโร: เมือง ผังถนน น้ำ และสิ่งที่หลักฐานบอกได้

ฮารัปปาและโมเฮนโจดาโรเป็นเมืองสำคัญของอารยธรรมลุ่มสินธุในบริเวณปากีสถานปัจจุบัน ซากเมืองแสดงผังถนน อาคารอิฐ บ่อน้ำ และระบบระบายน้ำ จึงให้หลักฐานเรื่องการจัดพื้นที่และแรงงานจำนวนมากก่อนจะรู้ชื่อผู้ปกครองหรือความเชื่อของทุกครัวเรือน

หลักฐานผังเมืองตอบได้ว่ามีการวางแผนและบำรุงรักษาโครงสร้าง แต่ยังไม่ตอบตรง ๆ ว่าผู้คนใช้ดวงดาววางเมืองหรือใช้สูตรโหราศาสตร์ใด ต้องมีวัตถุ ข้อความ หรือการคำนวณที่เชื่อมสองเรื่องนั้นเพิ่ม

การสอนประวัติศาสตร์ให้แยกภาพซากที่ขุดพบ อายุชั้นดิน คำอธิบายของนักโบราณคดี และข้อสันนิษฐานของผู้เขียน ตัวอย่างตราประทับที่อยู่ในเมืองเดียวกันไม่พิสูจน์ว่าเจ้าของตราประทับเป็นโหราจารย์

เมื่อเปรียบกับเมืองสมัยใหม่ งานจัดถนน น้ำเสีย การผลิตอาหาร และการส่งสินค้าเป็นระบบคนละชั้น การเห็นระบบเหล่านี้ช่วยเข้าใจสังคมที่สร้างปฏิทินได้ แต่ไม่ควรสร้างเรื่องราวชะตาชีวิตจากผังเมืองเพียงอย่างเดียว